Udinese Calcio: historia klubu, który z prowincji Friuli zbudował jedną z najbardziej podziwianych marek włoskiego futbolu

Czarno-białe barwy, przydomek „Le Zebrette" (Zebry) i stadion na północnym wschodzie Włoch, tuż przy granicy ze Słowenią i Austrią – Udinese Calcio od ponad stu lat jest jednym z najbardziej charakterystycznych klubów Serie A. To drużyna, która nigdy nie sięgnęła po scudetto ani Puchar Włoch, a mimo to od dekad jest punktem odniesienia dla innych klubów – dzięki modelowi skautingowemu, który wykształcił dziesiątki gwiazd światowego formatu, zanim trafiły do najbogatszych klubów Europy.

Początki: od gimnastyki do Serie A

Korzenie klubu sięgają 1896 roku, kiedy w Udine powstało „Società Udinese di Ginnastica e Scherma" – stowarzyszenie gimnastyczno-szermiercze. Sekcja piłkarska w dzisiejszym rozumieniu powstała dopiero 5 lipca 1911 roku, gdy grupa gimnastyków pod wodzą Luigiego Dal Dana założyła A.C. Udinese i zgłosiła klub do włoskiej federacji (FIGC). Swój pierwszy mecz Udinese rozegrało towarzysko z Juventusem – i wygrało aż 6:0, co do dziś bywa przywoływane jako sportowa ciekawostka z początków klubu.

Przez dekady Udinese funkcjonowało na uboczu włoskiej piłkarskiej mapy, regularnie kursując między Serie A, B i C. Przełom przyszedł dopiero w połowie lat 90., gdy klub na stałe zadomowił się w najwyższej klasie rozgrywkowej – nieprzerwanie gra w Serie A od sezonu 1995/96.

Trzecie miejsce z Zico i pierwsza złota era

Jednym z najważniejszych rozdziałów w historii klubu były dwa sezony (1983/84 i 1984/85), w których w Udine grał Zico – legenda brazylijskiej piłki, która przyjechała do Włoch rok po mistrzostwach świata w Hiszpanii. Brazylijczyk grał jako trequartista, dbając bardziej o grę zespołową niż własne statystyki, a Udinese pod wodzą trenera Giovana Battisty Fabbriego zakończyło sezon 1983/84 na trzecim miejscu w Serie A – jednym z najlepszych wyników w historii klubu do tamtego momentu. Sam Zico po latach wspominał czas w Udine jako jedno z najbardziej pozytywnych doświadczeń w swojej karierze, zarówno sportowo, jak i osobiście.

BILETY NA MECZ POGOŃ SZCZECIN - UDINESE CALCIO MOŻESZ KUPOWAĆ TUTAJ!

Lata 90. i wejście do europejskiej czołówki

Kolejny skok jakościowy Udinese zaliczyło pod koniec lat 90., gdy drużynę prowadził Alberto Zaccheroni, a w ataku grzmiał Niemiec Oliver Bierhoff – w sezonie 1997/98 strzelił on aż 27 bramek, co dało klubowi czwarte miejsce w lidze. Po odejściu Zaccheroniego i Bierhoffa do Milanu pałeczkę przejął Brazylijczyk Marcio Amoroso, który w sezonie 1998/99 zdobył 22 gole i pomógł klubowi wywalczyć awans do Pucharu UEFA w dramatycznym dwumeczu barażowym z Juventusem.

To właśnie w tym okresie Udinese na dobre zadomowiło się w europejskich pucharach – od sezonu 2004/05 klub regularnie grał w europejskich pucharach, w tym w kwalifikacjach do Ligi Mistrzów, a swoje najlepsze nowożytne wyniki ligowe notował właśnie w tamtych latach: czwarte miejsce w sezonach 1997/98, 2004/05 i 2010/11 oraz trzecie miejsce w sezonie 2011/12.

Filozofia rodziny Pozzo – skauting jako fundament

Kluczem do stabilności i sukcesów Udinese przez ostatnie cztery dekady była rodzina Pozzo, która przejęła klub w 1986 roku. Giampaolo Pozzo zbudował wokół Udinese unikalny w skali światowej model biznesowy: rozbudowaną sieć skautów działających na kilku kontynentach, sprowadzanie młodych, tanich zawodników – głównie z Ameryki Południowej i Afryki – rozwijanie ich w Udine, a następnie sprzedawanie z ogromnym zyskiem do czołowych klubów Europy. Model ten wzmacniała dodatkowo struktura wielu klubów pod jednym właścicielem (tzw. multi-club ownership) – Pozzo posiadali też angielski Watford oraz hiszpańską Granadę, co ułatwiało krążenie zawodników między ligami.

Latem 2025 roku pojawiły się szeroko komentowane we włoskich mediach doniesienia o zaawansowanych rozmowach dotyczących sprzedaży klubu amerykańskiemu funduszowi Guggenheim Partners, kierowanemu przez Marka Waltera – współwłaściciela m.in. Chelsea, Los Angeles Dodgers i Los Angeles Lakers. Byłby to koniec blisko czterdziestoletniej ery rodziny Pozzo w Udine, choć – jak wskazywały późniejsze doniesienia – negocjacje w tej sprawie się przeciągały, a formalnie klubem wciąż kieruje Giampaolo Pozzo jako właściciel i Franco Soldati jako prezes.

Antonio Di Natale – twarz klubu

Żaden zawodnik nie jest z Udinese związany tak mocno, jak Antonio Di Natale. Napastnik trafił do klubu w 2004 roku i pozostał w nim aż do zakończenia kariery w 2016 roku – wbrew wielu okazjom do transferu do bogatszych klubów. W barwach Zebrette rozegrał 385 ligowych spotkań, w których strzelił 191 goli (446 występów i 227 goli we wszystkich rozgrywkach), co czyni go najlepszym strzelcem i rekordzistą pod względem liczby meczów w historii klubu. Dwukrotnie sięgnął po tytuł króla strzelców Serie A (2009/10 – 29 goli, 2010/11 – 28 goli), a w latach 2009-2011 więcej bramek w lidze strzelili od niego tylko Lionel Messi i Cristiano Ronaldo. W 2010 roku został wybrany Piłkarzem Roku Serie A.

BILETY NA MECZ POGOŃ SZCZECIN - UDINESE CALCIO MOŻESZ KUPOWAĆ TUTAJ!

Fabryka gwiazd XXI wieku

Obok Di Natale przez Udine w ostatnich dwóch dekadach przewinęło się mnóstwo zawodników, którzy później błyszczeli na najwyższym poziomie:

• Alexis Sánchez trafił do klubu w 2006 roku jako 18-latek i w pięciu sezonach (95 występów, 20 goli) rozwinął się na tyle, że w 2011 roku Barcelona zapłaciła za niego kwotę będącą wówczas rekordową w historii klubu z Katalonii. W 2024 roku Chilijczyk wrócił do Udinese na krótki, sentymentalny epizod, zanim latem 2025 roku opuścił klub.
• Rodrigo De Paul spędził w Udinese pięć sezonów (2016-2021), rozgrywając 177 meczów i strzelając 33 gole, a w grudniu 2020 roku został kapitanem zespołu. Latem 2021 roku, tuż po zdobyciu Copa América z Argentyną, przeniósł się do Atlético Madryt.
• Wśród innych wychowanków i odkryć klubu warto wymienić Samira Handanovicia (bramkarza, który z Udine trafił do Interu Mediolan), Kwadwo Asamoaha, Gokhana Inlera, Sulleya Muntariego, Cristiana Zapatę czy Fabia Quagliarellę – zawodników, którzy budowali międzynarodową renomę klubu jako kuźni talentów.

Trofea i najważniejsze osiągnięcia w pigułce

Udinese, mimo dekad stabilnej gry na wysokim poziomie, nigdy nie zdobyło scudetto ani Pucharu Włoch – w finale tego ostatniego klub zagrał tylko raz, w odległym 1922 roku, przegrywając po dogrywce z Vado. Najwyższe miejsce w historii ligi to wicemistrzostwo Włoch z sezonu 1954/55. Na koncie klubu są za to trofea o mniejszej randze: Puchar Mitropa (1979/80), Puchar Anglo-Włoski (1978) oraz Puchar Intertoto (2000), a także awanse do pucharów europejskich w kolejnych dekadach – od Pucharu UEFA po eliminacje Ligi Mistrzów.

Nowe twarze i walka o środek tabeli

Obecnie Udinese prowadzi Niemiec Kosta Runjaic, były trener Pogoni Szczecin, który latem 2025 roku przedłużył kontrakt z klubem po udanym otwarciu poprzedniej kampanii. Sezon 2025/26 klub zakończył na dziesiątym miejscu w Serie A. W kadrze znajdziemy dziś mieszankę doświadczenia i nowej krwi – od byłego gracza Romy Nicolò Zaniolo, przez słoweńskiego pomocnika Sandiego Lovricia, po napastnika Keinana Davisa, najlepszego strzelca ubiegłego sezonu, czy weterana obrony Christiana Kabasele. To wciąż ta sama filozofia, którą klub konsekwentnie wyznaje od czasów rodziny Pozzo: budować zespół wokół młodych, niedowartościowanych zawodników i cierpliwie czekać na efekty ich rozwoju.

Dla kibiców śledzących europejski futbol Udinese pozostaje przykładem klubu, który – bez wielkich pieniędzy i bez trofeów na półce – od dekad potrafi rywalizować z najlepszymi, a przy okazji wypuszczać w świat kolejnych znakomitych piłkarzy.

Mecz Pogoni Szczecin z Udinese Calcio odbędzie się w sobotę 26 września o godzinie 17:30 na stadionie im. Floriana Krygiera w Szczecinie.

BILETY NA MECZ POGOŃ SZCZECIN - UDINESE CALCIO MOŻESZ KUPOWAĆ TUTAJ!