Kolejny dzień w portowym uniwersum przyniósł sporo ciekawego. Od rana w klubowych korytarzach zrobiło się kolorowo - piłkarze Dumy Pomorza porzucili standardowy outfit na rzecz swoich ulubionych koszulek piłkarskich. Dołączając do akcji „Football Shirt Friday”, chcieliśmy zrobić trochę szumu, a Waszą uwagę przekierować na coś kluczowego: edukację i profilaktykę związaną z nowotworem jelita grubego.
Każdy z nas ma swoją ulubioną meczówkę z przeszłości. Niejednokrotnie to równomiernie z dawnymi czasami rodziła się miłość do piłki nożnej, która trwa do dziś. Kto rozpalał wyobraźnię naszych piłkarzy? Kto był ich najważniejszym idolem? Kogo podpatrywał Natan i Linus, marząc o równie wspaniałej karierze piłkarskiej?
Nie zapominajmy jednak o głównym celu tego przedsięwzięcia, czyli zwróceniu waszej uwagi na profilaktykę przeciwko nowotworowi jelita grubego. Duma Pomorza współpracuje przy okazji tej akcji z Regionalną Fundacją Walki z Rakiem. Kliknij i czytaj więcej!
Rak jelita grubego to nowotwór złośliwy, który rozwija się z komórek nabłonka błony śluzowej jelita grubego. Może się pojawiać się w różnych jego odcinkach: okrężnicy, esicy, odbytnicy. W zależności od lokalizacji rak jelita grubego będzie dawał różne objawy: niedokrwistość, osłabienie, zmiany rytmu wypróżnień, krwawienia i bóle brzucha.
Większość przypadków rozwija się powoli, na bazie łagodnych zmian, tzw. polipów (gruczolaków), które z czasem ulegają przekształceniu w raka inwazyjnego. Im głębiej rak nacieka ścianę jelita, tym bardziej zaawansowane jest stadium choroby i tym większe ryzyko przerzutów. To dlatego tak kluczową rolę w walce z rakiem jelita grubego odgrywa profilaktyka – zarówno pierwotna (czyli zdrowy styl życia), jak i wtórna (regularne badania przesiewowe - kolonoskopia).
Wczesne wykrycie zmian nowotworowych znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie i przeżycie.
Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej występującym nowotworem na świecie i drugą co do częstości przyczyną zgonów. W 2022 r. rozpoznano go u 362 tys. pacjentów w Unii Europejskiej, co stanowi około 13% wszystkich przypadków raka w UE. Częstość jego występowania jest większa w regionach uprzemysłowionych i zurbanizowanych. W Polsce również należy on do najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych — w 2022 roku raka jelita grubego rozpoznawano u 1 na 2 tys. osób. Częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet, a ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem — większość pacjentów jest diagnozowanych w wieku ponad 60 lat (dane za www.onkologia.gov.pl).
Rak jelita grubego jest szczególnie podatny na wpływ środowiska i stylu życia. Zmiana nawyków żywieniowych, większa aktywność fizyczna i utrzymywanie prawidłowej masy ciała mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania o nawet 70%. Jednocześnie szacuje się, że 15–30% przypadków raka jelita grubego może wynikać z obciążenia genetycznego, dlatego istotne jest możliwie wczesne wykrycie i usunięcie zmian dzięki przesiewowej kolonoskopii. Umożliwia one dokładne obejrzenie jelit i wykrycie ewentualnych zmian nowotworowych.
Kolonoskopia pozwala na wykrycie nie tylko zmian nowotworowych, ale też przednowotworowych (polipów jelita grubego). Jednocześnie w trakcie badania mniejsze zmiany mogą zostać usunięte w całości, a z większych pobierane są wycinki, które następnie poddawane są badaniu histopatologicznemu. Takie postępowanie stanowi bardzo skuteczną metodę profilaktyki i diagnostyki raka jelita grubego.
Czynniki środowiskowe, na które mamy wpływ w profilaktyce raka jelita grubego:
Dieta bogata w tłuszcze zwierzęce oraz czerwone i wysoce przetworzone mięso, a uboga w warzywa i owoce (ubogo-resztkowa). Jako jeden z możliwych mechanizmów niekorzystnego działania takiej diety uznaje się wywoływanie przez nią zmian w składzie flory bakteryjnej jelit, co prowadzi do tworzenia przez nią metabolitów o działaniu kancerogennym.
Nadwaga i nadmierne spożycie kalorii. Wzrost ryzyka zachorowania jest proporcjonalny do stopnia otyłości, szczególnie wśród mężczyzn — ryzyko wystąpienia raka rośnie o 15% przy każdym wzroście BMI o 5 kg/m2.
Niska aktywność fizyczna i siedzący tryb życia przyczyniają się do zwiększonego ryzyka rozwoju raka jelita grubego, choć mechanizm tego procesu nie został jeszcze dobrze opisany. Występowanie dwóch powiązanych czynników (otyłości i braku aktywności fizycznej obserwowane jest nawet u 25–33% chorych.
Palenie tytoniu zwiększa ryzyko zachorowania oraz zgonu z powodu raka jelita grubego; wzrasta proporcjonalnie do liczby wypalanych papierosów i lat trwania nałogu, i utrzymuje się nawet do 25 lat po zaprzestaniu palenia.
Spożywanie alkoholu, podobnie jak w przypadku innych nowotworów, podnosi ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Chociaż negatywny wpływ ma każda, nawet najmniejsza, ilość alkoholu, to wzrost ryzyka jest proporcjonalny do ilości spożywanego alkoholu.
Program badań przesiewowych: kolonoskopia— darmowe badanie, które może wykryć raka
Aby wykonać kolonoskopię w programie badań przesiewowych, wystarczy zgłosić się do jednego z ośrodków realizujących program, np. Zachodniopomorskiego Centrum Onkologii. W programie mogą wziąć udział wszystkie osoby w wieku:
• 50–65 lat,
• 40–49 lat, które posiadają krewnego pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci), u którego rozpoznano nowotwór jelita grubego.
Badanie w ramach programu można wykonać, jeśli upłynęło co najmniej 10 lat od ostatniej kolonoskopii oraz jeśli nie występują objawy kliniczne sugerujące nowotwór jelita grubego.
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie. Wystarczy, że pacjent jest w grupie wiekowej, która kwalifikuje się do wykonania przesiewowej kolonoskopii. Ważne jest odpowiednie przygotowanie jelit do badania – o tym można dowiedzieć się podczas rejestracji na badanie.
UWAGA – jeśli nie spełniasz kryteriów do udziału w programie, a masz niepokojące objawy, takie jak: krew w kale, anemia, niezamierzone chudnięcie, zmiana rytmu wypróżnień – zgłoś się do lekarza rodzinnego.
Osoby, które chciałyby wesprzeć Regionalną Fundację Walki z Rakiem działającą przy Zachodniopomorskim Centrum Onkologii mogą to zrobić przekazując środki na konto: 57 1050 1559 1000 0022 7250 5138 ; KRS 0000116165.
Uwaga!
Dla lepszego doświadczenia użytkowników komentarze są początkowo niewidoczne. Kliknij „Zobacz komentarze", aby je pokazać i dołączyć do rozmowy.